'Vrouwenspoelen'

Binnenkort is het weer 14 februari, Valentijnsdag, en dat is zoals we allemaal weten de dag dat de wereld weer in het teken staat van de romantiek. Aanbidders geven hun geliefden dan cadeautjes, bloemen of ze sturen hen een kaart. Vanuit Amerika kwam deze feestdag overwaaien naar ons land en werd het in de jaren '90 van de vorige eeuw een commercieel succes waar vooral de bloemisten en cadeauwinkels van profiteren. Tegenwoordig 'doet' ongeveer een kwart van de Nederlanders 'iets' aan Valentijnsdag. Op tv is er dan een groot aantal zwijmelfilms te zien en het zijn de jaarlijkse hoogtijdagen voor Dr. Love Robert ten Brink en Boerin zoekt Kijkers Yvon Jaspers.

In hun datingprogramma's komt het strand volgens mij niet zo heel vaak voor, maar romantiek en de kust zijn eigenlijk altijd heel sterk met elkaar verbonden geweest. Aan het strand zijn de normen en zeden minder strak. We gedragen ons anders en accepteren meer van elkaar als we heerlijk lijf aan lijf in de warme zon liggen, ieder op zijn eigen vierkante meter. Naakt recreëren is geen taboe (meer) om een bruin tintje te krijgen. 

Ook vroeger was het strand al een plaats van romantiek. Naakte baders waren er praktisch niet, maar geliefden speelden daar wel het spel van het vrouwenspoelen. Bij deze merkwaardige vorm van strandvermaak, die ongeveer tot het midden van de zeventiende eeuw in gebruik was, gingen jonge minnaars in de meimaand naar het strand. Als zij dan na een wandeling met hun geliefde bij de vloedlijn aankwamen dan werd de vrouw onverhoeds door haar minnaar opgetild en in de zee gedragen.

Tegenstribbelen en smeken hielp de vrouwen niet om hun minnaar van diens plan te weerhouden. Als deze diep genoeg de zee was ingelopen dan bespatte hij zijn angstige geliefde met water. Bij terugkeer op het droge werd de vrouw naar een duintop gevoerd en daar aangekomen in het mulle zand geduwd en van het duin afgerold. Beneden aangekomen volgde nog een inzouting met zand en hoe zij ook tegenspartelde, haar minnaar was niet te vermurwen. Jacob Cats beschreef dit fenomeen in zijn Spiegel van den ouden en nieuwen tyt. Het blijkt dat de meisjes niets misdeden, maar dat het de wijse van het landt was. Als de vrijster na afloop nog steeds vriendelijk en opgetogen haar minnaar tegemoet trad, dan wist deze dat hij op zijn geliefde kon bouwen. Kortom, voordat een man in de figuurlijke betekenis met een vrouw in zee ging testte hij haar eerst door letterlijk met haar in zee te gaan. Op strandgezichten van Scheveningen of Katwijk treffen we de praktijk van het vrouwenspoelen heel soms aan. Op verschillende schilderijen en prenten zie je die lust aan de kust soms als een detail afgebeeld. Soms staat er een visser met een net bij en dat laat aan duidelijkheid niets te wensen over.
 

Mannen die vrouwen vastpakken en meetrekken naar zee; een enkele keer is het zelfs het hoofdthema van een prent. Cats en andere schrijvers veroordeelden deze ruwe omgangsvorm, die na de zeventiende eeuw in onbruik is geraakt. Denk daar nog maar eens aan als je de camper van Robert of het busje van Yvon soms een keer op de boulevard ziet staan.

Een kangoeroe zonder staart?

Weet u het nog? In 2006 werden de 400-jarige betrekkingen tussen Nederland en Australië uitgebreid herdacht met onder meer een bezoek van de toenmalige kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima. Schipper en ontdekkingsreiziger Willem Janszoon bereikte in 1606 met de Duyken de westkust van Australië en dit moment geldt vanuit Europees perspectief gezien als de officiële ontdekker van dit continent.

Maar nu is Australië in rep en roer. Waarom? In een zestiende-eeuws Portugees handschrift is tussen de sierlijk gekrulde letters een kleine tekening gevonden van wat lijkt op een kangoeroe (canguru in het Portugees). Het dier heeft alleen geen staart.

Het handschrift wordt gedateerd tussen 1580 en 1620 en daarmee kan het de Australische geschiedenis wel eens herschrijven. Het heeft ertoe geleid dat onderzoekers geloven dat afbeeldingen van het buideldier al circuleerden op het moment dat de Duyfken daar arriveerde. Zouden de Portugezen dus al eerder in Australië zijn geweest dan Willem Janszoon? Vandaar de commotie.
Het is bekend dat Portugal uiterst geheimzinnig deed over haar handelsroutes in deze periode. Wie de route kende, had immers ook de handel. Kaarten en andere geschriften waren dus uiterst geheim, maar verklaren ook dat de eventuele Portugese aanwezigheid daar niet erg bekend was.
Verschillende experts kwamen al met een verklaring. Een onderzoeker van het handschrift verklaarde dat een kangoeroe of een wallaby in een manuscript het bewijs is dat de kunstenaar ervan ofwel in Australië geweest is of dat rapporten en tekeningen van deze nieuwe wereld al beschikbaar waren in Portugal. Een historicus voerde mogelijk bewijs aan dat een Portugese maritieme expeditie de Australische kust in 1521-1522 al in kaart zou hebben gebracht, bijna een eeuw voor de Nederlandse landing. En een conservator van de National Library of Australia zei dat het dier op de afbeelding eruit ziet als een kangoeroe of een wallaby , maar dat dit alleen niet genoeg bewijs is om de Australische geschiedenisboeken te veranderen: ‘het kan een ander dier in Zuidoost-Azië zijn, zoals een hertensoort , waarvan sommige op hun achterpoten staan om zich te kunnen voeden met hoge takken'.

In een ander deel van het handschrift zijn twee mannelijke figuren verstrengeld in de letters van de tekst. Ze dragen tribale jurken, hebben naakte torso’s en bladerkronen op het hoofd. Daardoor worden ze door sommigen aangezien voor Aboriginals.
Hoe dan ook, het zal lastig worden om het echte bewijs te leveren dat de Portugezen de eerste Europeanen in Australië waren; niet alleen vanwege hun strikte geheimhouding, maar ook doordat veel historisch documenten  verloren gingen tijdens de aardbeving van Lissabon in 1755.

Het woord kangoeroe is afgeleid van gangurru wat in het Guugu Yimidhirr zwarte kangoeroe betekent. De naam is voor het eerst opgetekend op 4 augustus 1770 door luitenant James Cook aan de oever van de Endeavourrivier, niet ver van het huidige Cooktown, in het noordoosten van Australië. Het Guugu Yimidhirr is de taal die gesproken wordt door de oorspronkelijke bevolking van de streek.

Dit verhaal en daarmee de al dan niet in het Portugese handschrift afgebeelde kangoeroe krijgen vast nog een staartje. Maar misschien dan wel een echte staart.